EVDE EĞLENCELİ MATEMATİK-Anne-Baba Eğitimi

o        Çocuğumu matematikle tanıştırmak,

o        Matematik ile barıştırmak,

o        Birlikte hem eğlenceli vakit geçirmek hem de bir şeyler öğrenmesini sağlamak,

o        Matematik temellerini sağlamlaştırmak,

o        Evde çocuğunuzun öğrenme stiline uygun matematik etkinlikleri yapmak,

o        Matematiği sınıfta anlatıldığından farklı yöntemlerle öğretmek,

 istiyorum ama nasıl yapacağımı bilemiyorum diyorsanız, bu eğitim tam size göre.

Bu eğitim sayesinde çocuğunuzla eğlenceli vakit geçirecek eğlenirken de temel matematik becerilerini kazanmasına yardımcı olabileceksiniz.

Kimler katılabilir? Bu eğitime başta 4-7 yaş arası çocuğuna matematikte yardımcı olmak isteyen anneler, babalar ile bu yaş grubundaki çocuklarla ilgilenen öğretmenler olmak üzere

bu konuyla ilgilenen herkes katılabilir.

Eğitimin Süresi: 3 saat

Eğitim Ücret: 50 TL

Eğitim Yeri ve Tarihi

FARKLI ÇOCUKLAR EĞİTİM DANIŞMANLIĞI

Dr. Adnan Saygun Cad. Salih Rüştü Sok. Üçler Apt. A Blok 9/3Ulus

Etiler/İstanbul

www.farklicocuklar.com

12 Şubat 2014

Saat: 11.00

Kayıt ve detaylı bilgi için;

Eposta: farklicocuklar@hotmail.com

Tel: 0 212 325 26 56

GSM:0 539 205 13 40 

Eğitmenler:

Prof. Dr Münire ERDEN

1979 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji Bölümünden mezun olan Erden, 1984 yılında Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi’nde, ‘Eğitim Programları ve Öğretim’ dalında Doktora derecesi aldı. 1997 yılında Hacettepe Üniversitesinde Profesörlük unvanını alan Erden, aynı yıl Yıldız Teknik Üniversitesine geçmiş ve bu üniversitede, Eğitim Bilimleri Bölüm Başkanlığı ve kurucusu olduğu Eğitim Fakültesi Dekanlığı görevlerini yürütmüştür. Erden’in Öğretmenlik Mesleğine Giriş, Sınıf Yönetimi, Eğitim Psikolojisi, Öğrenme Stilleri, Okula Uyum Sağlayamayan Farklı Çocuklar isimli kitapları; ulusal ve uluslararası çeşitli dergilerde yayımlanmış çok sayıda bilimsel makalesi bulunmaktadır. Çalışmalarında öğrenme ve öğretme süreçleri üzerinde yoğunlaşan Erden, son 10 yıldır özellikle öğrenme güçlüğü çeken Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olan çocukların eğitimiyle ilgilenmektedir. Erden, 2011 yılı itibarıyla, öğrenme güçlüğü olan çocuklara alanda katkıda bulunmak için Dr. Seda Saraç’la birlikte ‘FARKLI ÇOCUKLAR DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI'nı kurmuştur. 

Seda SARAÇ, Dr.

Lisans derecesini Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği Bölümü’nden alan Saraç, yüksek lisansını Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Programları ve Öğretim dalında, doktora derecesini ise Marmara Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği dalında almıştır. Saraç, Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde araştırma görevlisi olarak çalışmış ve bu süre içerisinde aynı zamanda üniversitenin okulöncesi eğitim biriminin de kurucu müdürü olarak görev yapmıştır. Çocuklarda öz düzenleme ve üst bilişsel becerilerin geliştirilmesi konusunda çalışmakta olan Saraç, bu konuda ulusal ve uluslararası yayınlar yapmakta ve projeler yürütmektedir. Saraç; 2011 yılı itibari ile çalışmalarını FARKLI ÇOCUKLAR DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI çatısı altında sürdürmektedir.

KARNE KÖTÜYSE NASIL DAVRANMALIYIZ?

Karne heyecanı başladı. Kimimiz rahatız kimimiz endişeli. Sonuçları tahmin etmekle birlikte bazı aileler çok sevinirken bazı aileler de beklediklerini bulamamanın hayal kırıklığını yaşayacaklar. Hayal kırıklığına uğrayan aileler, aynı duyguları çocuklarının da yaşadığını unutmamalılar. Bazı çocuklar üzüntülerini belli ederken özellikle DEHB olan çocuklar, vurdumduymaz bir tavır takınabilirler. Vurdumduymaz bu tavır sizi kızdırabilir. Ancak şunu bilmelisiniz ki her çocuk başarılı olmak ister, her çocuk anne-babasını gururlandırmak ister ve her çocuk başarısızlık karşısında üzülür.

Böyle bir durumla karşılaşırsanız, kızmak ya da söylenmek, çocuğu tembellikle, ilgisizlikle suçlamak, başka çocuklarla kıyaslamak size ve ona bir şey kazandırmaz. Özellikle DEHB olan çocuklar için tembellik suçlaması haksız bir suçlamadır . Daha önceki DEHB OLAN ÇOCUKLAR NEDEN ÖDEV YAPAMAZ? başlıklı yazımızda da belirttiğimiz gibi, ders çalışmak ve ödev yapmak bu çocuklar için son derece zor olabilmektedir.

Peki ne yapmanız gerek? Öncelikle sakin bir biçimde karnedeki iyi notları övüp o başarıların da önemli olduğunu hissettirin. Çocuğunuzla, başarısız olduğu derslerle ilgili ne yapabileceğinizi, nasıl yardımcı olabileceğinizi konuşun. Tatili eksiklerini gidermek için bir fırsat olarak gördüğünüzü dile getirin. Üzülmeyi bırakıp harekete geçin. Okul devam ederken, hareket eden bir treni yakalamaya çalışan çocuklarımız için, şimdi tren durmuşken yol alma zamanı. Çocuğunuzla birlikte, eksiklerini belirleyip bir tatil programı çıkarın ve hemen işe koyulun. Eğer eksiklileri belirlemek, program çıkarmak ve bu programa göre düzenli olarak çalışmak sizin için zor olacaksa, profesyonel yardım almaktan çekinmeyin.

Bu 15 günlük tatil süresince günde 1 saat bile çalışmak, bir çok çocuğun 2. döneme daha hazır başlamasını sağlayacaktır. Merak etmeyin günde 1 saat ders çalışmak, çocuğunuzu çok fazla yormaz. Günün geri kalanında tatilin tadını çıkaracaktır. 

Prof. Dr. Münire ERDEN
Dr. Seda SARAÇ

FARKLI ÇOCUKLAR

DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI

DEHB OLAN ÇOCUKLARA ÖDEV YAPTIRMANIN ALTIN KURALLARI

  DEHB olan çocuklarımız, özdüzenleme becerilerinin yetersizliği nedeniyle ödev konusunda ciddi sıkıntılar yaşarlar. Bu durum birçok anne-baba için stres kaynağı oluşturur. Çocuk çoğu zaman eve ödevsiz gelir, ödevi getirirse de bir türlü ödevin başına oturamaz, otursa da bir türlü yapmaya başlayamaz, başlasa da kısa zamanda dikkati dağılır ve devam edemez, ödevi bitirse de çantasına koymayı unutur, çantasına koysa da ödevini öğretmenine teslim etmeyi unutur. Bu ve benzeri durumlar DEHB olan çocuğu olan neredeyse tüm anne-babalara tanıdık gelecektir.

 Ödev yapmadaki güçlükler nedeniyle, çoğu anne-baba, öğretmenlerin hiç ödev vermemesini isterler. Ödev, çoğu zaman gereksiz görülür. Ancak makul miktarlarda ödev,  son derece yararlıdır. Ödev, çocuklara çalışma becerileri kazandırır.  Okulda öğrenilenlerin tekrar edilmesini sağlayarak bilginin kalıcı hale gelmesinde rol oynar. Ayrıca ödev sayesinde aileler çocuğun eğitimine sürecine dahil olurlar ki bu da çocuğun okul başarısında önemli bir rol oynar.  Bu nedenle ödevi reddetmemeli ve çocuğumuzu ödev yapma konusunda  destekleyerek, ödevini yapmasını sağlamalıyız. Peki ama nasıl?

Araştırmalar ve FARKLI ÇOCUKLAR olarak bizim deneyimlerimiz, iyi planlanmış sistematik düzenlemelerin,  DEHB olan çocukların ödev problemleri ile baş etmede oldukça etkili olduğunu göstermektedir.  Siz de çocuğunuzun ödevleri için basit bir düzenleme yaparak, çocuğunuza yardımcı olabilirsiniz. Aşağıda böyle bir düzen kurmanızda sizlere yardımcı olabilecek bazı ipuçlarına yer verdik. Araştırmalar bu tür bir düzenin kurulmasının DEHB olan çocukların ödev sorunlarını tamamen olmasa da yarı yarıya azalttığını göstermektedir. Ancak, böyle bir sistemin başarılı olabilmesi için kararlı, tutarlı ve disiplinli olmanız gerekmektedir. Herhangi bir nedenden dolayı böyle bir sistemi uygulamak sizin için güç ise sizin yerinize bunları yapabilecek bir özel ders öğretmeni ya da ödev ablası ayarlayabilirsiniz. Bu konuda deneyimli, bu tür çocuklarla daha önce çalışmış, bu çocukları tanıyan bir kişi bulabilirseniz, yükünüz oldukça hafifleyecektir.

1. Çocuğunuz için bir 'ödev takip sistemi' kurun.

Ödev sorunlarını çözebilmemiz için öncelikle çocuğumuzun o günün ödevini eve getirmesini ve yaptığı ödevi okula götürerek öğretmenine teslim etmesini sağlamalıyız. Bu konuda öğretmeniyle işbirliği yapabilirsiniz. Çocuğunuzun, içerisine o günün ödevleri ile ilgili bilgileri (hangi sayfalar yapılacak, hangi kitap ya da defterlerin eve götürülmesi gerekiyor, vb.) yazacağı bir ajanda ya da ödev defteri kullanmasını sağlayın. Öğretmeni ile konuşun ve öğretmenden her günün sonunda bu defteri kontrol etmesini isteyin.

Ödevler daha çok fotokopi olarak veriliyorsa çocuğunuz için bir ödev dosyası hazırlayın. Her kırtasiyede bulabileceğinizi çift taraflı bir dosya işinizi oldukça kolaylaştırabilir. Dosyanın bir tarafına "EVE GİDECEKLER" diğer tarafına da "ÖĞRETMENE VERİLECEKLER" yazın. Öğretmenden,  her günün başında ve  sonunda bu dosyayı kontrol etmesini isteyebilirsiniz. Siz de, çocuğunuzun ödevi bitirdiğinde dosyanın ilgili tarafına koyup dosyayı çantasına koyduğundan emin olmalısınız.  Dosyanın içerisinde okulda öğretmenin evde ise sizin imzalayacağınız tarihlerin yazılı olduğu bir kağıt olması da ödev takibi için işe yarayacaktır. Bazı çocuklar için bu dosyanın olması bile bir hatırlatıcı görevi görmekte, zamanla öğretmenin kontrolüne bile gerek kalmamaktadır.

Bu düzeni sağlamak için mutlaka yaptırım kullanılmalıdır. Yaptırım uygulamaya konulmadan önce de çocuğa duyurulmalıdır. Örneğin dosyayı birlikte hazırladıktan sonra, Çocuğa  “eğer ödevini ve/veya ödevi için gereken kitapları, materyalleri vs. eve getirmeyi unutursan o akşam  televizyon seyretmeni ya da bilgisayarda oyun oynamana izin vermeyeceğiz.” denebilir. Kuşkusuz bu sözümüzün arkasında da durmamız gerekir.

Bir çoğunuzun öğretmenin sizin çocuğunuza özel muamele yapmayı kabul etmeyeceğini düşündüğünüzü biliyoruz.  Sanılanın aksine öğretmenler genellikle bu tür desteklere açıktır.  Şimdiye kadar, bizim merkezimizden yardım alan DEHB'li çocukların öğretmenlerinin hiçbiri bu isteğimizi geri çevirmedi. Hatta bazı öğretmenler ödevleri veliye eposta yoluyla iletmeyi bile kabul ettiler.

2. Çocuğunuzu için bir 'ödev zamanı' belirleyin.

Bazı çocuklar okuldan gelir gelmez, okul havasından çıkmadan, bazı çocuklar ise bir süre dinlendikten sonra ödev yapmayı tercih eder. Siz de kendi çocuğunuzun ihtiyaçlarına göre bir ödev zamanı belirleyin. Her gün aynı saatte ödev yapması için gereken tüm önlemleri alın. Molaların zamanı ve süresini de önceden belirlemek faydalı olabilir. Çocuğunuzun ödev bitmeden bilgisayarın ya da televizyonun başına oturması mutlaka engellemelisiniz.  Çocuğunuzun okul sonrası yaptığı aktiviteler nedeniyle çocuğunuz farklı saatlerde  eve geliyor ise her gün aynı saatte ödev yapması mümkün olmayabilir. Bu durumda çocuğunuzun her gün hangi saatte derse oturacağını, hatta molaların zamanını ve süresini gösteren bir çizelge hazırlayıp, çocuğun görebileceği bir yere asabilirsiniz.

Merkezimizden yardım alan çocuklarla olan deneyimlerimiz bize çocukların okuldan geldikten sonra en geç 1 saat içerisinde ödeve başlamalarının verimli olduğunu gösterdi. Eve geliş ve ödeve başlama arasındaki süre uzadıkça çocuk oyuna, bilgisayara ya da televizyona dalmakta ve ödeve oturtmak zorlaşmaktadır. Çocuğunuzun ödev bitmeden bilgisayarın ya da televizyonun başına oturmasını mutlaka engelleyin. 

3. Çocuğunuz için bir 'ödevi yeri' belirleyin.

Dikkatini toplamakta ve sürdürmekte zorlanan çocuklar için ödevin nerede yapılacağı önemlidir. Çocuğunuz için, ödevini yapabileceği sessiz ve rahat bir çalışma ortamı düzenleyin. Sözsüz hafif müzik bazı çocukların odaklanmalarına yardımcı olduğu bilinmektedir. Çocuğunuzun ödevleri her zaman burada yapması için gereken tüm önlemleri alın. Ödevini yatakta, televizyon karşısında, bilgisayarın karşısında  yapmasına izin vermeyin.

4. Çocuğunuza akademik destek verin

DEHB olan  çocuklar okulda grupla öğrenmede zorluk çektikleri için, çoğunlukla ödevlerini tamamlayabilmek için gerekli olan bilgilerin tümüne sahip değildirler. Ayrıca zor bir soruyla karşılaştıklarında bütün motivasyonları bozulur ve yaptıkları işi yarım bırakırlar.  Bu nedenle ödev yapma sürecinde çocuğun yanında, ona yardım edebilecek anne, baba, ağabey, abla gibi yetişkin birisinin bulunmasında yarar vardır. 

Prof. Dr. Münire ERDEN
Dr. Seda SARAÇ

FARKLI ÇOCUKLAR

DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI

Üstün Zekalı Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu/Dikkat Eksikliği Bozukluğu

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ya da Dikkat Eksikliği Bozukluğu (DEB) ile zeka arasında doğrudan bir ilişki olmamakla birlikte, bazı kaynaklar DEHB/DEB olan çocukların, normal nüfusa göre, üstün zekalı olma olasılığının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bu nedenle, bazı aileler ve öğretmenler bu çocukların aşırı hareketliliğini  ve dürtüsellikten kaynaklanan bazı davranış bozukluklarını bu çocukların zeki olmalarına bağlarlar. Oysa zeka en genel anlamıyla çevreye uyum gösterme becerisidir. Dolayısıyla zeki çocuklar, eğer DEHB gibi bir sorunları yoksa,  okula ve arkadaşlarına çok iyi uyum gösterirler.

DEHB/DEB olan üstün zekalı çocukları, diğer üstün zekalı çocuklardan ayıran en temel özellik, bu çocukların ders çalışma konusunda tembel olmalarıdır. Öğretmen ve ailelere  göre bir çocuğun çalışkan ya da tembel olması çocuğun kendi elindedir ve değiştirilebilir bir özelliktir. Çocuğun çalışıp çalışmaması onun isteği ve motivasyonuna bağlıdır. Bu nedenle, öğretmen ve aileler en çok bu çocuklara kızarlar. Çünkü kapasiteleri(zekaları) olduğu halde bu kapasiteyi birilerine inat kullanmamaktadırlar.

Oysa bu saptama  yanlıştır. Tembellik çok kapsamlı bir zihinsel sürecin ürünü olarak ortaya çıkmaktadır. Okulda tembel olarak adlandırılan bir çocuğun, günlük faaliyetlerinde tembel olmadığını hatta beklenenin üzerinde hareketli olduğunu görmek mümkündür. Bu da istediği zaman yapıyor biçiminde değerlendirilir.

Aile ve öğretmenlerin okulda tembellikle, bazen de sorumsuzlukla suçladıkları çocukların asıl sorunu kendilerinden beklenen zihinsel eylemleri gerçekleştirmek için gerekli bazı zihinsel becerilere sahip olmamalarıdır. Ancak zihinsel beceri eksikliği, yüksek zekalı çocuklara yakıştırılamaz. Diğer bir değişle,  zeki çocuğun öğrenme kapasitesinin de yüksek olması beklenir. Oysa öğrenme güçlüğü, zekadan bağımsız bir sorundur. Öğrenme güçlüğü olan üstün zekalı çocuklar, kavrama, yorumlama gibi üst düzey becerilerde çok başarılıyken, ezber gerektiren alt düzey becerilerde sorun yaşarlar.

Okul öğrenmelerinde bazı bilgilerin ezberlenmesi zorunludur. Örneğin, matematik dersinde başarılı olmak için, 7+8= 15 olduğunu, çarpım tablosunu, geometrik şekillerin alan ve hacim hesaplama formüllerini vb. ezbere bilmek gerekir. DEHB olan üstün zekalı çocukların öğrenmede en çok güçlük çektikleri de bu ezber bilgilerdir. Her üst düzey bilgi, ezberlenmesi gereken alt düzey bilgilerin üzerine inşa edildiği için zamanla bu çocukların dersleri takip etmesi güçleşir ve çocuklar derslerden koparlar.

Zeka testleri çocukların yaşı ilerledikçe öğrenmeye dayalı bilgileri daha çok ölçtüğü için, okulda verilen eğitimden yeterince yararlanamayan bu çocuklar, ileriki yaşlarda tekrarlanan zeka testlerinde daha düşük puan alırlar.

Üstün zekalı DEHB/DEB olan çocuklara okul yaşamında destek verilmezse, bu çocuklar giderek okuldan kopar, bazen erken sınıflarda okulu terk ederler. Toplum için önemli bir değer olan bu çocukların kaybolmamaları için mutlaka akademik olarak desteklenmeleri gerekir.

Prof. Dr. Münire ERDEN
Dr. Seda SARAÇ

FARKLI ÇOCUKLAR

DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI
www.farklicocuklar.com

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (DEHB) OLAN ÇOCUKLAR NEDEN ÖDEV YAPAMAZ?

DEHB olan çocukların ödev yapmamaları, ailelerin  en büyük sorunlarından biridir. Ödev yapma kavgası, çocuk okuldan eve gelince ödevlerin sorulmasıyla başlar ve uyuyuncaya kadar devam eder.  Bu süreçte bizler genellikle öğretmenin çok ödev verdiğini düşünürüz. Oysa verilen ödevi diğer çocuklar yaklaşık bir saat içinde ve çoğu zaman anne babalarının haberi bile olmadan tamamlamaktadırlar.

Peki bizim çocuğumuz niçin yapamıyor? Bu soruyu yanıtlamak için önce bir ödevin tamamlanması için çocuğun sahip olması gereken becerilere bakmak gerekir.

Düzenli ve kendi başına ödev yapan bir çocuk;

1.Önce yapacağı ödevi analiz eder. Analiz sırasında, ödeve şöyle bir göz gezdirir. Ödevin zorluğuna ilişkin saptamalar yapar. Ödevi ne kadar zamanda tamamlayabileceğini, ödevi yaparken ne tür materyallere ihtiyacı olacağını belirler (defter, kitap, hesap makinesi gibi), nereden başlayacağını, nasıl ilerleyeceğini, gerekirse kimden ya da nereden yardım alacağını, vb. belirler.

2.Analiz sonucunda plan yapar. Planlama sırasında,  ders çalışmaya ne zaman başlayacağına, nerede ara vereceğine ve ne zaman bitireceğine karar verir. Diğer bir değişle, zamanı planlar.

3.Planını uygulamaya geçirir. Çocuk planladığı saatte çalışmaya başlar. Çalışması için gerekli olan tüm malzemeleri hazırlar. Dersi dinlediği için konuyu biliyordur. Takıldığı bir soru olduğu zaman, hangi, kaynaktan nasıl yararlanabileceğine ilişkin becerisi vardır. Plan doğrultusunda, stratejiler kullanarak ödevi yapmaya devam eden çocuk bir yandan da ödevi yapma hızı, soruları anlayıp anlamadığı, seçilen stratejilerin işe yarayıp yaramadığı, doğru sonuçlara ulaşıp ulaşamadığı, her şeyin yolunda gidip gitmediğini izler.

4. Değerlendirme: Çocuk dersini bitirdikten sonra yaptıklarını kontrol eder. Yanlışlarını düzeltir. Nerede hata yaptığını, yapamadıkları varsa eksikliklerinin neler olduğunu ve nasıl tamamlayacağını farkındadır.

Görüldüğü gibi  bir çocuğun  ödeve başlaması ve bitirebilmesi için bir çok beceriye sahip olması gerekir. Bu beceriler özdüzenleme becerileri olarak adlandırılır.

Son zamanlar da yapılan çalışmalar DEHB en genel anlamıyla özdüzenleme becerisi yetersizliği olduğunu göstermektedir. Diğer bir değişle DEHB olan çocuklar yukarıdaki becerilerin hemen  hepsinde sorun yaşamaktadırlar. Bu nedenle DEHB olan çocukları yardımsız ödev yapmaya ikna etmek ya da göndermek boşuna bir mücadeledir.

DEHB olan çocuğumuzun ödevlerini yapmasını istiyorsak, mutlaka yanında oturup ödev için gerekli malzemeleri tamamlamasında, zamanın planlamasında, okulda kaçırdığı konuları yeniden öğrenmesinde ona destek olmalıyız. Kuşkusuz yardım sırasında sinirlenmememiz, bir şey yapmıyorsa bize inat değil, yapamadığı için yapmadığı gerçeğini kabul etmemiz gerekiyor. Kuşkusuz bu güç ve yorucu bir süreçtir. Bu emeği gösterecek gücümüz, bilgimiz yoksa dışarıdan çocuğumuzu çalıştıracak birisini bulmalıyız.

Prof. Dr. Münire ERDEN
Dr. Seda SARAÇ

FARKLI ÇOCUKLAR

DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI
www.farklicocuklar.com

FARKLI ÇOCUKLAR'DA DİSLEKSİ EĞİTİMİ

Farklı Çocuklar olarak disleksi olan çocukların eğitimini çok önemsiyoruz. Disleksi, ömür boyu süren bir durum olmasına rağmen, yoğun bir eğitimle bu çocukların okuma-yazma sorunları büyük oranda çözülebilmektedir.  Burada önemli olan çocuğa verilecek eğitimin Türkçe'ye özgün, yoğun, bilinçli ve sistematik olmasıdır.

Farklı Çocuklar'da Uygulanan Programın Özellikleri:  

Disleksiklerin yaşadıkları sorunlar, kullandıkları dile özgüdür. İngilizce konuşan çocuklar için hazırlanmış eğitim programları, İngilizce'den tümüyle farklı olan Türkçe için uygun değildir. Bu nedenle  Farklı Çocuklar'da Türkçe'ye özgü geliştirilmiş bir program uygulanır.

Haftada bir, ayda bir yapılan eğitimler disleksiklerin sorunlarını çözemez.  Farklı Çocuklar'da disleksik çocuklara ihtiyaçlarına göre, haftada 3 ya da 4 gün kısa seanslar halinde yoğun eğitim verilir. 

Farklı Çocuklar'da hem disleksilerin yaşadıkları temel sorunlarına hem de çocuğun özel ihtiyaçlarına cevap verecek bir eğitim programı uygulanır. Her çocuk için çocuğun eksikleri dikkate alınarak özel bir program geliştirilir ve uygulanır.

Disleksik olan çocukların yaklaşık %25’inde hiperaktivite ve dikkat eksikliği bozukluğu da vardır. Farklı Çocuklar'da Bu çocukların  özelliklerine uygun bir eğitim programı uygulanır.

Prof. Dr. Münire ERDEN
Dr. Seda SARAÇ

FARKLI ÇOCUKLAR

DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI
www.farklicocuklar.com

DİSLEKSİ NEDİR?

Çocukların büyük bir çoğunluğu birinci sınıfa başladıktan sonra  3-4 ay içinde okuma-yazmaya başlar ve bu beceriyi kısa süre içinde geliştirirler. Doğal olarak, anne-baba olarak bizlerin beklentisi de budur. Ama maalesef okula yeni başlayan çocukların yaklaşık %10’u diğerleri kadar şanslı değildir. Onlar için okul kısa sürede kabusa dönüşür. Bu sıkıntı önlem alınmazsa bütün eğitim hayatı boyunca devam eder.

 Herhangi bir zihinsel sorunu, duyma ve görme engeli olmayan bir öğrenci okuma yazmada zorluk çekiyorsa ilk akla gelmesi gereken sorun Disleksi olmalıdır. İlk kez 1881 yılında tanımlanan bu bozukluk, Dünya Nöroloji Federasyonu tarafından “ geleneksel eğitim ortamında, yeterli zekaya ve sosyokültürel fırsata sahip olmasına rağmen, okumayı öğrenme güçlüğü ile kendini gösteren bir bozukluk” olarak tanımlamıştır.

En geniş anlamıyla disleksi, akıcı okuma ve okuduğunu anlama sorunuyla kendisini gösteren nörolojik temelli bir öğrenme güçlüğüdür. Disleksinin temelinde sesleri farketme, çözümleme, harfe dönüştürme, işitsel kısa süreli bellek ve hızlı isimlendirme sorunları vardır. Disleksi, görme işitme problemlerinden kaynaklanan ve nörolojik olmayan okuma güçlüğünden ya da yetersiz öğretim ortamından kaynaklanan okuma güçlüğünden farklıdır.

Disleksi, zihinsel bir yetersizlik değildir ve zeka ile ilişkisi yoktur. Hatta zeka düzeyi çok yüksek çocuklarda da görülmektedir. Disleksiklerin zeka düzeyleri  düşük olmadığı gibi özel yeteneklere de sahip olabilirler. İzafiyet teorisini ortaya koyan Albert Einstein,  Rönesans döneminin büyük mimar, heykeltraş ve ressam Leonardo da Vinci, sinema oyuncusu Tom Cruise, şarkıcı ve sinema oyuncusu Cher, disleksik ünlüler arasındadır.

 Disleksinin nedenleri

Disleksi doğuştan gelen gelişimsel ve travmaya bağlı disleksi olarak ikiye ayrılır. Doğuştan gelen disleksi kalıtsal olabileceği gibi, doğum öncesi, doğum sırasında ve doğum sonrası komplikasyonlara bağlı olarak da gelişebilir.

Günümüzde disleksinin özellikle sol ve arka beyinde  meydana gelen bir fonksiyon bozukluğu olduğu bilinmektedir. Yandaki resimde görüldüğü gibi normal bireyler okurken arka beyindeki iki bölge ve ön beyinden yararlanırlar. Disleksik olanlar ise okurken sadece önbeyindeki bir bölgeyi kullanırlar. Ancak bunun nedeni ve  tedavi yolu bilinmemektedir. Bu nedenle, çocuğumuz disleksi ise, neden disleksi olduğuna takılmayıp, bundan sonra ne yapmalıyız sorusu üzerine odaklanılmalıdır. 

Disleksinin Belirtileri

Dislekside erken tanı, hem çocuğun okuma becerisinin geliştirilmesi hem de gelecekte alacakları eğitimin nasıl olması gerektiğini belirlemek açısından çok önemlidir. Son yıllarda yapılan araştırmalar, erken eğitim desteğinin, özellikle okumanın akıcılığının arttırılmasında önemli rol oynadığını göstermektedir. Bu nedenle ailelerin, çocuğun okuma performansını izlemelerinde büyük yarar vardır. Aşağıda okul kademelerine göre başlıca disleksi belirtileri yer almaktadır.

 Okul Öncesi Dönemde Gözlenen  Belirtiler

Bir çocukta disleksi tanısının konması okul öncesinde gözlemek biraz güçtür. Ancak aşağıdaki yetersizlikler disleksinin işaretleri olabilir.

Konuşmada gecikme

Yeni sözcükleri yavaş öğrenme.

Konuşurken anlama en uygun kelimeyi seçmede zorluk.

Kafiyeli sözcükleri öğrenmede güçlük

Harfleri tanımada güçlük

Harfleri ters yazma (b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 , 21 ve 12 gibi sayıları ters algılama)

Yön (yukarı, aşağı gibi) ve zaman (önce, sonra, dün, yarın gibi) kavramları konusunda sorunlar.

İlköğretimin Başında Gözlenen Belirtiler

Alfabedeki harf dizinini öğrenmede güçlük

Seslerin karşılığı olan harfleri bulmada güçlük.

Kafiyeli sözcük üretmede ve sözcüğü oluşturan harfleri

söylemede güçlük.

Hecelemede güçlük.

Sözcükleri, nesne ve kavram isimlerini hatırlamada güçlük.

Yazılı sözcükleri seslendirmede güçlük

Bir sözcükteki benzer sesleri ayırtetmede güçlük ve seslerin

yerini değiştirme (Ör: Ekşi/eşki) .

Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk.

Okurken kelime, satır atlama ve/ya da sözcüklerin sonuna ek

ekleme ve ekleri okumama. 

Yazı yazmada zorluk. Yazarken harf atlama ya da yanlış harf

kullanma.

İlköğretim İkinci kademedeki belirtiler

Bazen okuma yazmayı çözen çocuklarda disleksi farkedilmez. Oysa etkisi devam etmektedir. Bu çocuklarda, 5. 6. sınıfa geldiklerinde ise;

Yavaş ya da yanlış okuma

Yazıda çok sayıda imla hatası (Cümle sonlarına nokta koymama

cümle başında büyük harf kullanmamavb.)

Sesli okumada güçlük, sözcükleri yanlış sırayla okuma, kelime atlama yada sözcüye takı ekleme

Sözcüklerin doğru anlamını bílmeme.

Çok kullanılmayan sözcükleri okuma ya da telafuz etmede güçlük

gibi sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Disleksiye eşlik eden diğer öğrenme güçlükleri

 Disleksi tek başına var olduğu zaman, tanısı  ve   çocuğun sorunları ile başetmesi daha kolaydır.

Ancak,  çoğu zaman Disleksiye birçok öğrenme güçlüğü eşlik edebilmektedir. Bu nedenle bazı kaynaklar  bu farklı güçlüklerin belirtilerini de Disleksi belirtisi olarak göstermektedir. Disleksi diğer öğrenme güçlükleri ile birleştiğinde çok ciddi bir sorun haline gelmektedir. Bazen de diğer öğrenme güçlükleri ile karıştırılmaktadır.  Bunların başlıcaları aşağıda açıklanmaktadır.

Yazma Bozukluğu  (Dysgraphia) : Bu öğrenme güçlüğü el göz koordinasyonundaki bozukluk nedeniyle ortaya çıkan yazma güçlüğüdür. Yazma bozukluğu olan çocuklar  hem yazma sürecinde çok yorulup güçlük çeker hem de yazıları okunaksızdır.

Matematik İşlemi Yapma Bozukluğu  (Dyscalculia): Sayı sayma, çarpım tablosu, basit dört işlem gibi matematik kavram ve ilkelerinin hatırlanmasında güçlük yaşanmasıyla açıklanır. Diskalkuli olan bireyler çok karmaşık matematik problemlerini çözme yollarını bulurken, en basit matematiksel becerileri yerine getiremezler.

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB):  Disleksiklerin yaklaşık %12-%24’ünde aynı zamanda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu(DEHB) da görülür. Bu durumda tanısı daha kolay olduğu için çocuğa DEHB tanısı konur ve disleksi fark edilmeyebilir. Bu çocuğa DEHB tedavisi uygulanması okuma sorununu çözmez. Ayrıca iki güçlük birlikte olduğu zaman okuma öğretimi  güçleşir.  

Disleksliklerin Eğitim Sürecinde Karşılaştıkları Sorunlar

Ülkemizde sadece disleksik olan çocuklar, Türkçe’nin yapısından ötürü (ses sayısının az olması ve her sesin bir karakterle temsil edilmesi) geç de olsa okuma-yazmayı çözebilirler. Ancak yaşıtlarından daha yavaş ve bazı sözükleri yanlış okumaları gözden kaçar. Bu yetersizlikleri; hız, uzun okuma ve yazma gerektiren sınavlarda başarısız olmalarına neden olur. Bazen de yaptıkları imla hataları, kötü yazıları nedeniyle öğretmenleri tarafından cezalandırılırlar. Çoktan seçmeli sınavlarda göreli olarak daha başarılı olmalarına karşın, soru kökünü yanlış okuma, sözcük atlama gibi nedenlerle yanlış seçeneklere yönelebilirler.

Bu çocuklar, sembollerle ilgili problemler  yaşadıkları için, matematik dersindeki sembolik göstergeler ve kavramları algılamakta da güçlük çekerler. Ayrıca ezberleme güçlüğü yaşadıkları için sayıları sırasıyla düz ve ters sayma, basit toplama işlemlerin sonucunu hızlı söyleme, çarpım tablosunu hatırlama gibi becerilerde de zorluk çekerek  matematik dersinde de başarısız olurlar.

Disleksiklerin ezberleme güçlüğü, dil bilgisi kurallarını öğrenmede sorun yaşamalarına neden olur. Bu durum yabancı dil öğrenmelerini de güçleştirir.   

Disleksiyle Başetmede  Çevre ve Eğitimin Rolü

Yapılan araştırmalar, eğitim düzeyi yüksek anne-baba ve nitelikli öğretmen gibi çevresel etmenlerin erken tanıyı ve  çocukların  sorunlarıyla başa çıkmalarını kolaylaştırdığını göstermektedir.

Aileler, öğrenme güçlüğü çeken çocuklarına karşı zorlayıcı davranmamalı, yardım ederken sinirlenmemeli, çocuğun anlayamadığı  konuları gerekirse defalarca tekrar etmelidirler. Bu çocukların istemedikleri için okumadıklarına inanmak en büyük yanlıştır. Onlar okuyamadıkları için okumak istememektedirler.

Çocukla zıtlaşmak, okumasıyla alay etmek sorunu daha da büyütür. Çocuk aile ile iletişimi keser ve kaygı düzeyi yükselir. Bu nedenle anne babalar yeterli sabıra ve öğretme becerisine sahip değilse mutlaka uzman yardımı almalıdır. Unutulmamalı ki disleksik çocukların akıcı ve doğru okumaları uzun süreli okuma eğitimi ile mümkündür.

 DİSLEKSİ HAKKINDA DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

Zeka ve okuma becerisi arasında ilişki vardır. Bu nedenle okuyamayan kişiler zeki olamaz: Okuma yazma  aslında kolay edinilen bir  beceridir. Eğitilebilir düzeyde zekaya sahip bireyler okuma yazma öğrenebilir. Disleksi ortalama zekaya sahip olan çocukların yanı sıra üstün zekalı çocuklarda da görülebilen bir bozukluktur. Tarih boyunca birçok dahinin disleksi olduğu bilinmektedir.

Disleksi olanlar okumayı öğrenemez. Disleksi okuma güçlüğü olmakla birlikte yoğun bir eğitim programıyla disleksik çocukların okumayı öğrenmeleri mümkündür.

Disleksi nadiren görülür. Disleksi tanısı zor olan bir bozukluk olduğu için bir çok insan disleksi olduğunu bilmeden yaşamaktadır. Yurt dışında yapılan araştırmalar disleksikleri nüfusun %3-%10 arasında olduğunu göstermektedir.

Disleksi tanısı koymak mümkün değildir. Çocuğun okuma yazma becerileri ölçülerek  disleksi tanısı koymak mümkündir.

Disleksi tıbbi bir tanıdır. Disleksi tıbbi olarak tedavi edilebilir. Disleksi tanısı koymak için herhangi bir tıbbi değerlendirmeye ihtiyaç yoktur. Disleksi tanısı, çocuğun okuma becerisinin ölçülmesi ile konulur. Bu da doktorların uzmanlık alanı değildir. Disleksi bir hastalık değildir. Tıbbi tedavisi, ilacı yoktur.

Erken dönemde görülen okuma yazma güçlükleri zamanla geçer.Bu sadece gelişimsel bir geriliktir. Disleksi yaş büyüdükçe geçer. Disleksi kendi kendine zamanla geçmez. Ancak disleksikler zamanla bu sorunla başa çıkabilmeyi öğrenirler.

Disleksisi olan çocuklara sınıf tekrarı yaptırmak sorunu çözer. Araştırmalar, disleksikler de dahil olmak üzere, sınıf tekrarının çocuğun akademik başarısına hiç bir katkı sağlamadığını göstermektedir.

Disleksi görsel bir sorundur. Tüm disleksi çocuklarda görsel mekansal algı sorunu vardır. Disleksi olan kişiler harfleri ters görürler. Yapılan araştırmalar, disleksiklerin görme sorunları olmadığını ortaya koymuştur. Hatta yaygın inanışın aksine disleksikler "b","d" gibi harfleri ters görmezler. Görsel-mekansal algı sorunları disleksiye eşlik edebilir ancak her disleksik çocuk görsel-mekansal algı sorunu yaşamamaktadır.

FARKLI ÇOCUKLAR VE DİSLEKSİ Farklı çocuklar merkezinde önce öğrencinin okuma yazma becerisindeki eksiklikler ve öğrenmesini etkileyen etmenler belirlenir. Daha sonra “danışana özel” uygulanan programlar ile öğrenme eksikliği giderilir. Uyguladığımız programlar okuma ve yazmayı, konuşma ve dili kullanma kabiliyetini geliştirerek daha iyi davranışsal, duygusal ve sosyal durumlara yol açar.

Prof. Dr. Münire ERDEN
Dr. Seda SARAÇ

FARKLI ÇOCUKLAR

DEHB VE DİSLEKSİ EĞİTİM DANIŞMANLIĞI
www.farklicocuklar.com